Orta Çağ’da mancınıkla öldürülen bir kişinin iskeleti bulundu mu?

Yaklaşık yedi yüzyıl önce, İskoçya’da bir adamın hayatının en kötü günlerinden biriydi. Olay, adamın günlük yaşamına müdahale etti ve onu korkunç bir şekilde etkiledi.

Bu olay, arkasından büyük bir güçle gelen bir şeyin etkisiyle gerçekleşti. Bu etki, vücudundaki kemikleri 160’tan fazla yerde kırdı.

Bilim insanları, bu olayın nedenini bulmaya çalışıyorlar: Orta Çağ’da kullanılan bir tür mancınık olan trebüşet.

Eğer haklılarsa, Skeleton 150 olarak bilinen bu kişinin kalıntıları, arkeolojik kayıtlarda trebüşet yaralanmalarına dair ilk kanıtı temsil ediyor.

“Ölümü, şans eseri, esasen anında gerçekleşmiş olmalı,” dedi İngiltere’deki Bradford Üniversitesi’nden biyolojik antropolog Dr. Jo Buckberry. “Başlıca kırıklar, kafanın arkasında ve sağ omuzda bulunuyor ve bunlar arkadan gelen bir darbeyle oluşmuş. Sol omuz da etkilenmiş olsa da, buradaki hasar daha az şiddetli, bu da daha düşük bir kuvvetin olduğunu gösteriyor.”

Stirling Kalesi, İskoçya Nehri’nin üzerinde yükselen bir tepede yer alıyor ve stratejik olarak maksimum görüş açısı ve minimum savunmasızlık sağlamak için seçilmiş. Bu kale, en azından 12. yüzyılın başlarından beri varlığını sürdüren ve birçok kuşak boyunca İskoç hükümdarlarına ev sahipliği yapmış önemli bir merkez olmuş.

13. ve 14. yüzyılların sonlarında, Stirling Kalesi, İskoçya ile İngiltere arasındaki Bağımsızlık Savaşları’nda hem stratejik öneme sahip hem de güçlü bir sembol haline geldi. İngilizlerin ele geçirmek istediği ve İskocların korumak istediği önemli bir yerdi.

Kalenin kontrolü için yapılan savaşlar şiddetli ve kanlıydı ve savaşlar uzadıkça kaleden tekrar tekrar el değiştirdi. Skeleton 150, bu şiddet dolu döneme ait kalıntıların bulunduğu kişilerden biriydi.

“Bu yaralanmalar, günümüzde tren veya araba kazalarında meydana gelenlere benzer,” dedi biyolojik antropolog Dr. Jo Buckberry.

Araştırmalar, onun 22 ila 34 yaşları arasında öldüğünü gösteriyor. Bradford Üniversitesi’nden Dr. Cathy Batt tarafından yapılan karbon tarihleme analizleri, ölümünün 1255 ile 1405 yılları arasındaki bir döneme denk geldiğini ortaya koyuyor. Bu dönemde kale defalarca kuşatılmış.

Ancak, şiddetle ölen kişilerin kalıntıları arasında bile, Skeleton 150’nin durumu farklıydı.

“Modern kazı çalışmalarında travma görmeye alışkın biri olarak, beni şaşırtan şey, bu durumun bir adli tıp vakası gibi görünmesiydi,” dedi Uppsala Üniversitesi’nden adli antropolog Dr. Patrick Randolph-Quinney. “Vücutta meydana gelen muazzam hasar, vücudu büyük ölçüde bozmuş ve 160’tan fazla kırığa neden olmuş, ancak yedi yüzyıl sonra bile bu travmanın nasıl meydana geldiğini yeniden yapılandırabildik.”

Bu yeniden yapılandırma işlemi dikkatli ve titiz bir çalışmaydı. İskeletin neredeyse tamamı bulunmuş olsa da, birçok kemik oldukça parçalanmıştı.

Araştırmacılar, mümkün olduğunca çok sayıda parçayı bir araya getirdiler ve incelemelerini radyografi, mikroskopi ve mikro-CT taramalarıyla desteklediler.

Sonuçta ortaya çıkan hasar paterni, daha önce Orta Çağ kalıntılarında görülmemişti.

Orta Çağ savaşlarının kemiksel kanıtları genellikle bıçaklardan gelen kesikler, itici silahların neden olduğu yaralar ve atılan mermilerin neden olduğu yaralanmalarla sınırlıdır. Skeleton 150 ise, olağanüstü miktarda künt kuvvet travmasına maruz kalmıştı.

Ve sadece herhangi bir künt kuvvet değil, çünkü bazı kırıklar bunun neden olduğunu gösteriyordu.

“Kemikte meydana gelen başarısızlığın bu karakteristik zigzag desenini oluşturmasının altında yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır,” dedi Randolph-Quinney. “Ancak, bu desenin sadece çok yüksek enerjilerin kemiğe aktarıldığı durumlarda ortaya çıktığını kesin olarak söyleyebiliriz. Bu, yüksek enerji başarısızlığının bir tür ‘kanıtıdır’.”

Bu ayrım önemlidir. Ağır bir nesne sadece ağırlığı nedeniyle aynı yaralanmaları yapmaz.

“Düşen taş duvarların da daha düşük hızlara sahip olacağını ve aynı görünmeyebileceğini” Dr. Buckberry ekledi.

Araştırmacılar, bu durumda modern adli tıbbi yöntemlere başvurdular.

Bilgisayarlı tomografi, adli bilim insanlarının “sanal otopsi” veya virtoplar yapmasına olanak tanıyarak, ölüm nedenleri belirlenmiş vakalardan elde edilen detaylı 3 boyutlu kayıtlar oluşturuyor. Bu yöntemler arasında düşmeler, silahlı saldırılar ve trafik kazaları gibi durumların yaralanma örüntüleri de yer alıyor.

Buckberry ve Randolph-Quinney, bu yöntemi tersine kullanarak, Skeleton 150’nin kırıklarını üç boyutlu olarak yeniden yapılandırdılar ve ardından bu örüntüleri, modern adli vakalarda belgelenmiş yaralanmalarla karşılaştırdılar.

“Elde edilen sonuçlar, hem detay seviyesi hem de travmanın büyüklüğü açısından, yüksek enerjili adli vakalarla örtüşüyordu,” dedi Randolph-Quinney. “Yani, bu durumun bir tren veya araba kazası gibi yüksek enerjili bir olaya işaret ettiğini söyleyebiliriz.”

Ancak, bu yaralanmalara neyin neden olduğunu anlamak için, araştırmacılar Orta Çağ’da kullanılan ve ağır nesneleri hızla hareket ettirebilecek tek mekanizmayı araştırdılar: mancınık.

“Bilgimiz dahilinde, orta çağ döneminde ağır bir kütleyi çok hızlı bir şekilde hareket ettirebilecek tek mekanizma mancınıktı,” dedi Randolph-Quinney.

Araştırmalar, ölümünün 1255 ile 1405 yılları arasında gerçekleştiğini gösteriyor. Bu tarihlerde kale defalarca kuşatılmıştı.

Ancak, bu olayın neden meydana geldiği hala bilinmiyor.

Bu durum, arkeolojik kayıtlarda nadiren görülen bir tür şiddet olayına dair nadir bir bakış açısı sunabilir.

Peki, neden trebüşet yaralanmaları bu kadar nadir görülüyor? 13. yüzyılda, Avrupa’da karşı ağırlıklı trebüşetlerin kullanımı yaygındı ve orta çağ savaşlarının önemli bir parçası haline gelmişti.

“Kaç kişinin trebüşetlerle öldüğünü bilmiyoruz ve muhtemelen çok fazla değil,” dedi Buckberry. “Bu silahlar, teslim alınmasını sağlamak ve duvarları yıkmak için geliştirilmişti, bireyleri öldürmek için değil.”

Diğer kurbanlar da arkeolojik kayıtlarda kaybolmuş olabilir. İskeletleri ayakta kalması gereken yüzyıllar süren yeniden inşa çalışmalarına maruz kalmış, kazılmış ve saklanmış olması gerekiyordu.

Araştırma, Historic Environment Scotland tarafından finanse edildi ve 25. Avrupa Paleopatoloji Toplantısı’nda sunuldu.