Bilim insanları, vagus sinirinin işleyişini anlamada şimdiye kadarki en önemli aşamaya ulaşmış durumda

Vagus siniri, vücudun hem çok önemli hem de yeterince bilinmeyen bir parçasıdır. Uzmanlar uzun zamandır bu sinirin, beyin sapı ile vücudun geri kalanı arasında bilgi taşıyan bir “otoyol” görevi gördüğünü biliyorlar. Solunum ve sindirimden inflamasyona ve bağışıklık tepkilerine kadar her şeyde rol oynuyor. Ancak tam olarak nasıl çalıştığı hala bir gizem.

Bunun bir nedeni, vücudun “Google Haritalar”ına sahip olmamasıdır. İç organlarımızın içindeki bu karmaşık sinir ağları, arterler ve bezler labirent gibi dolaşıyor. Bu iç haritayı çıkarmak zorlu bir görev; vagus siniri yaklaşık 200.000 sinir lifinden oluşuyor. Ancak bu sayede, vagus sinirinin ne yaptığına ve zamanla rolünün nasıl değiştiğine dair yeni bilgiler elde edilebilir.

Yakın tarihli bir çalışmada, araştırmacılar insan cesetlerinde bulunan vagus sinirinin sol ve sağ dallarını inceleyerek daha detaylı bir harita çıkarmaya çalıştılar.

“Her vagus sinirinin liflerin düzenleniş şekli açısından kendine özgü yapısı olsa da, çoğu vagus sinirinin belirli liflerin hangi organlara ulaştığı ve bunların sinirin içinde nerede bulunduğu konusunda ortak prensiplere sahip olduğunu görüyoruz,” diyor Stavros Zanos, Feinstein Institutes for Medical Research’deki bir nörolog ve bu projenin baş araştırmacısı.

Sonuç, binlerce ayrı sinir lifinin vücut genelindeki konumlarını gösteren bir herkese açık veri seti oldu. Bu veri setini oluşturmak için Zanos’un ekibi, temel yapıyı yakalayan ultrason görüntüleme, belirli yolları izleyen mikro-bilgisayarlı tomografi (mikro-BT) görüntüleme ve sinirlerin fonksiyonlarını anlamak için yapılan mikrodiseksiyon gibi yöntemler kullandı. Ekip ayrıca, 60 ayrı sinir dalının analizinde yardımcı olmak için bir makine öğrenimi modeli de kullandı, diyor Zanos.

Vagus sinirinin vücudumuzdaki geniş etkisi nedeniyle, neredeyse her şeyle bağlantılıdır. Otonom sinir sisteminin önemli bir parçasıdır ve solunum ve sindirim gibi tüm istemsiz vücut fonksiyonlarını kontrol eder. Bu sistem üzerine yapılan araştırmalar “bilgi patlamasının” ortasındadır, diyor Zanos.

Bu durum hastalar için önemlidir. Bilim insanları, epilepsi, kronik ağrı ve hatta depresyon gibi birçok rahatsızlığın tedavisinde vagus sinirini hedef almaktadır. Bu klinik kararlar artık sinirin temel yapısı hakkında daha fazla bilgiyle desteklenebilir, diyor Zanos.

“Bu detaylı anatomik haritalar sayesinde, vagus siniri üzerine stimülasyon cihazları yerleştiren cerrahlar, yerleştirme konusunda daha hassas olabilirler ve tıbbi cihaz mühendisleri de daha etkili ve güvenli cihazlar tasarlayabilirler,” diye ekliyor.

Kaynak:

Scientificamerican