Depresyonla Mücadele Edenlerde Beynin Hafıza Bölgesinde Küçülme Görüntüleniyor

Uzun zamandır bilinen bir gerçek olmasına rağmen, depresyon ile demans ve özellikle Alzheimer hastalığı arasındaki ilişki hala tam olarak anlaşılamamıştır. Şimdi ise bilim insanları bu karmaşık ilişkinin yeni bir parçasını ortaya çıkarmış olabilirler; ancak bu keşif beraberinde pek çok yeni soru da getirmektedir.

Translational Psychiatry dergisinde yayınlanan bir çalışmada, araştırmacılar depresyon hastalarında beynin hafıza süreçleri için hayati öneme sahip olan hipokampus bölgesinde hacim kaybı tespit ettiler.

Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden (USC) nörolog ve ilk yazar Danielle Luu, “Depresyonun Alzheimer hastalığı riskini artırdığı uzun zamandır bilinmektedir, ancak bu iki durum arasındaki biyolojik bağlantıyı henüz tam olarak anlamıyoruz” diyor. “Hipokampusun farklı bölgelerine yakından bakarak, depresyona karşı özellikle hassas olabilecek bir alanı belirledik.”

Hipokampus genellikle beynin hafıza merkezi olarak kabul edilir, ancak aslında farklı türde hafıza, öğrenme ve navigasyon fonksiyonlarını yerine getiren çeşitli yapısal alt bölgelerden oluşur.

Bu yeni çalışmada, 2000’den fazla bilişsel olarak sağlıklı yetişkinin beyin görüntüleri (MRİ ve PET taramaları) incelendi. Bu kişilerin üçte biri depresyon geçiriyordu. Araştırmacılar, depresyon hastalarında hipokampusun CA23DG bölgesinde hacim kaybı olduğunu tespit ettiler.

CA23DG bölgesi, hipokampusun alt bölgeleri olan CA2 ve CA3 ile dentate gyrus’tan oluşmaktadır. Yaş, cinsiyet, vücut kütle indeksi ve fiziksel aktivite seviyesi gibi faktörler dikkate alındığında bile, depresyon hastalarında CA23DG bölgesinin daha küçük olduğu görüldü.

Araştırmacılar, Alzheimer hastalığı risk faktörlerini (beyindeki amiloid ve tau protein seviyeleri veya APOE ε4 gen varyantı) de analizlerine dahil ettiler. Ancak, bu faktörlerin CA23DG bölgesindeki hacim kaybıyla doğrudan bir ilişkisi olmadığı bulundu.

Bu bulgunun ne anlama geldiği daha fazla araştırmayla netleştirilmesi gerekiyor. Olası bir yorum ise, hafızayı etkileyen iki farklı mekanizmanın söz konusu olabileceği yönündedir. Depresyonda görülen hipokampus değişiklikleri, Alzheimer hastalığının diğer biyolojik özelliklerinden bağımsız olarak ortaya çıkabilir.

Araştırmacılar, hipokampusun CA1 ve subiculum bölgelerinde hacim kaybı tespit etmediler. Ancak, antidepresan kullanımı dikkate alındığında, bu ilaçları kullanan kişilerde hem CA23DG hem de CA1 bölgelerinde hacim kaybı görüldü.

Bu durum, antidepresanların depresyonun olumsuz etkilerini hafifletmesi gerektiği halde, hipokampus hasarına yol açabileceği anlamına gelebilir. Araştırmacılar, “Belki de daha şiddetli depresyon hastaları, daha hafif semptomları olanlara göre daha sık olarak antidepresan kullanmaktadır” şeklinde bir yorumda bulundular.

Ayrıca, uzun süreli depresyon öyküsü olan kişilerin, yakın zamanda teşhis konulmuş ve daha şiddetli semptomları olanlara kıyasla, CA23DG bölgesinde daha belirgin hacim kaybı gösterdiği tespit edildi. Bu durum, depresyonun sadece şiddeti değil, aynı zamanda süresi de hipokampus değişikliklerini etkileyebileceğini düşündürmektedir.

Ancak araştırmacılar, bu verilerin kesin bir kanıt sunmadığını ve antidepresanların veya uzun süreli depresyonun hacim kaybına neden olup olmadığı konusunda henüz emin olmadıklarını belirtiyorlar.

Araştırmacılar, “Beyindeki değişikliklere neden olan faktörlerin tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır” diyorlar. Bu nedenle, hastaların mevcut bulgulara dayanarak herhangi bir tedavi değişikliği yapmamaları gerektiğini vurguluyorlar.

“Bu çalışmada, antidepresan kullanımının potansiyel etkilerini depresyonun kendisinden ayıramıyoruz” diyor Luu. “Bu ilişkileri anlamak için, tedavi öncesi ve sonrası dönemleri kapsayan uzun süreli çalışmalar gereklidir. Bulgularımız, reçete edilen ilaçların kullanımı konusunda herhangi bir değişikliğe yol açmamalıdır.”

Çalışma sonuçları Translational Psychiatry dergisinde yayınlanmıştır.