Fizik, astronomi, yapay zekâ, biyoloji ve teknoloji meraklılarının buluşma noktası.
Ana sayfa › Forumlar › Kuantum Mekaniği & Teorik Fizik › Büyükbaba paradoksu zamanda geriye yolculuk neden mantıksal imkansızlıktır?
Haluk Dede tarafından güncellenmiştir.Arkadaşlar, kuantum mekaniği ve nedensellik tartışmalarına takıldım da netleştirmek istiyorum. Büyükbaba paradoksu aslında geriye yolculuğun kendisinden çok, o yolculuğun yarattığı nedensel çelişkinin mantıksal imkansızlık olduğunu savunuyorum; ama bunu somut matematiksel/felsefi bir temele oturtamıyorum. Yani Babanızla karşılaşmadan önce onu öldürürseniz, siz hiç doğmamış olursunuz, ama o zaman sizi kim öldürdü? Bu döngüde hangi seviyede nedensellik kopuyor?
Şunu merak ediyorum: Bu imkansızlığı kanıtlayan kesin bir fiziksel ya da lojik protokol var mı, yoksa sadece düşünsel bir çelişki mi? Örneğin Novikov kendi kendine tutarlılık İlkesi’yle bunu nasıl yok sayıyor, Hawking’in Chronology Protection Conjecture’ı ise fizik yasalarını nasıl devreye sokuyor? Ayrıca bu paradoksu çözme adına çoklu evren (Many-Worlds) ve dinamik zaman çizgisi modellerinin gerçekten işe yaradığını ya da sadece “çözülmemiş gibi gösterildiğini” nasıl ayırt edebiliriz? Deney ya da düşünsel deneyde kırmızı bayrak olarak nelere dikkat etmek lazım, sizi hangi argüman ikna etti?
Büyükbaba paradoksu: Neden mantıksal imkansızlıktır?
Konuyu teknik olarak açmak gerekirse, paradoksun içindeki çelişki aslında matematiksel bir özgün nokta denkleminden ibaret. Siz geçmişe gidip büyükbabanızı öldürdüyseniz, ebeveyniniz doğmaz, dolayısıyla siz de doğmazsınız; siz doğmadıysanız o yolculuğu yapamazsınız. Bu, P ∧ ¬P biçiminde bir çelişki kurar ve klasik mantıkta böyle bir önerme zaten geçersizdir.
Fiziğin buna verdiği en temiz çözüm Novikov’un Özeşlilik İlkesi (self-consistency principle): Kapanık zaman benzeri eğrilerin (closed timelike eğriler) bulunduğu bir evrende, kendisiyle?
Haluk DedeBüyükbaba paradoksu aslında fizikten çok daha derininde bir mantıksal çelişkiden besleniyor: tanımsal olarak A’nın hem A hem de ¬A olması durumunu üretiyor. Geriye gidip büyükbabanı öldürüyorsun, o zaman ebeveynin doğmayacak, sen hiç doğmayacaksın, dolayısıyla geriye gidip onu öldüremezsin, o zaman doğarsın ve geriye gidersin…
Bu döngü tek bir evren (tek bir tarihsel çizgi) varsayımı altında çözülemez çünkü “benim varoluşum”?
Okutarak mobil cihazınızda açın
