Burcu Özmen
Haber Bilim araştırma ve bilimsel analiz heyeti üyesi.
Önce temel hatayı netleştirelim: 1998’de Wakefield’in The Lancet‘e yaydığı MMR-otizm bağlantısı 2010’da tamamen geri çekildi; Journal of the Royal Society of Medicine bu çalışmanın “kasten dolandırıcı” olduğunu tespit etti ve Wakefield’in tıp belgesi alındı.
Yıldırım aynı yere düşer – efsaneyi bir kenara bırakalım. En klasik yanlış bilinen tam olarak bu: “Yıldırım aynı yere iki kez düşmez.” Oysa Empire State Binası yılda 20-25 kez, Eifel Kulesi ve benzeri yüksek yapılar sürekli olarak aynı noktaya çarpar. Nedeni basit: yıldırımın iniş noktasını belirleyen şey tesadüf değil, elektrik alanının yoğunlaştığı geometrik tepe noktaları. Keskin, yüksek bir iletken çevresindeki alan gradyanını yerelden artırır ve iyonlaşmış hava yolunu (leader) kendine çeker. Paratonerin mantığı da tam buraya oturuyor – Franklin’in 1752 deneyinden bu yana değişmeyen prensip: korumak istediğin yapıyı korumak değil, mağdur etmek.
Yani sistem, “yıldırımı engeller” değil; bilerek en kolay?
Yıldırım aynı yere iki kez düşmez efsanesi tamamen yanlıştır; tam tersine, yüksek ve iletken yapılar defalarce çarptırılır.
Haber Bilim araştırma ve bilimsel analiz heyeti üyesi.
Okutarak mobil cihazınızda açın